Klassieke conditionering

Klassieke conditionering, ook wel "respondente" of "reflexieve conditionering", beschrijft hoe een (neutrale) prikkel betekenis verkrijgt doordat deze prikkel herhaaldelijk een gebeurtenis aankondigt. Dit biedt informatie over de omgeving en hoe de hond zich hierop kan aanpassen. ^{[1]Bron 1Handbook of Applied Dog Behavior and Training, Volume 1: Adaptation and LearningSteven R. Lindsay2000Naar referentieblok [2]Bron 2Canine Behavior: Insights and AnswersBonnie V. Beaver2008-11-11Naar referentieblok}

Dit gebeurt continu: een geur kan eten aankondigen, of de aanwezigheid van een persoon of dier. Rinkeling van sleutels zegt de hond dat je van huis vertrekt. Het aandoen van je schoenen op een bepaald moment van de dag kan wandelen aankondigen (complexer: want hierbij kan een tweede prikkel, zoals zicht of geluid bij het oppakken van de riem, een bevestiging zijn dat het een wandeling wordt of dat je simpelweg het vuilnis buiten gaat zetten).

Zo scheppen verschillende omgevingsprikkels dus bepaalde gevolg-gebeurtenissen. Veel van deze bindingen zijn niet bedoeld of bewust, maar in ons trainingsproces zijn we er mee gemoeid. Soms willen we een binding voorkomen, ontdoen, of juist vormen. De meest-voorkomende voorbeelden hiervan zijn markeersignalenMTrainingsmodelCommunicatieMarkeersignalen, gedragssignalen en foutinformatie als voorspellende informatie in training.markeersignalensignalenfeedback en gedragssignalenMTrainingsmodelCommunicatieMarkeersignalen, gedragssignalen en foutinformatie als voorspellende informatie in training.markeersignalensignalenfeedback. Daarnaast is socializatie, intentionele blootstelling, en contra-conditionering ("counter-conditioning") hier ook erg van afhankelijk. Dit is bepalend voor hoe een hond zich, over tijd, voelt tegenover bepaalde prikkels in de omgeving--prettig, of onprettig.^{[3]Bron 3Appetitive—Aversive Interactions and Inhibitory ProcessesAnthony Dickinson, Michael F. Dearing1979DOI: 10.4324/9781315802435-8[3]Bron over hoe de activatie van appetetieve en aversieve reacties elkaar kunnen onderdrukken, waarop contra-conditionering zich erg berust.Naar referentieblok}

Het verband tussen de prikkel en het gevolg is dus het sterkst op het moment dat de prikkel in ieder geval net vooraf het gevolg komt. Zo verkrijgt de prikkel namelijk een nuttig effect: voorspellend vermogen over het gevolg. De prikkel kondigt dus een gevolg aan, zodat een organisme (je hond) zich daarop kan aanpassen en anticiperen. ^{[4]Bron 4Handbook of Applied Dog Behavior and Training, Volume 1: Adaptation and LearningSteven R. Lindsay2000Naar referentieblok}

Vandaar dat presentatie die tegelijkertijd gebeurt, of die pas achteraf gebeurt (wat het technisch ook niet langer een "gevolg" maakt), minder effectief is. Het vernietigt namelijk de kans om op het gevolg (eigenlijk dan dus enkel een gebeurtenis) te reageren voordat deze plaatsvindt. ^{[5]Bron 5Canine Behavior: Insights and AnswersBonnie V. Beaver2008-11-11Naar referentieblok [6]Bron 6Conditioned Reflexes: An Investigation of the Physiological Activity of the Cerebral CortexIvan P. Pavlov1927Naar referentieblok}

Indien er te veel afstand bestaat tussen de prikkel en het gevolg is er eveneens geen kans voor een voorspellend vermogen te ontstaan. Het wordt daarmee niet duidelijk genoeg wanneer het gevolg plaatsvindt. Dit is tevens ook verergerd als het gevolg niet consistent plaatsvindt na de prikkel.

Dit laat zien hoe timing in klassieke conditionering erg belangrijk is. Wanneer een bedoeld signaal niet duidelijk vóór het gevolg komt, of tegelijk met andere signalen verschijnt, kunnen andere signalen sterker voorspellend worden dan het signaal die wij eigenlijk bedoelden te associëren. ^{[7]Bron 7Handbook of Applied Dog Behavior and Training, Volume 1: Adaptation and LearningSteven R. Lindsay2000Naar referentieblok [8]Bron 8Validation of a Behavior-Based Protocol for Training Detection DogsLucia Lazarowski, Belinda Rogers, Stephanie Collins, Julia Pisano, Sarah Krichbaum2021-06-01DOI: 10.3390/ani11061639Naar referentieblok}

Overschaduwing ontstaat wanneer de bedoelde prikkel niet de sterkste voorspeller wordt van het gevolg. Dit gebeurt op twee voornaamste manieren: door de prikkel tegelijkertijd te presenteren met het gevolg, of door de prikkel tegelijk met andere dominante (relevantere) prikkeling te presenteren. ^{[9]Bron 9Handbook of Applied Dog Behavior and Training, Volume 1: Adaptation and LearningSteven R. Lindsay2000Naar referentieblok}

Via tegelijk presenteren van prikkel (signaal) en gevolg, reageert de hond op het gevolg zelf. Zoals hiervoor beschreven, verliest het signaal namelijk voorspellend vermogen over het gevolg, en geeft het dus niet aanvullende informatie over wat er gaat gebeuren. Er ontstaat hier dus ook bijna geen relevant (een zwak) prikkel-gevolg-verband.

Via tegelijk presenteren van meerdere prikkels (signalen) vooraf het gevolg, ontstaat er wel een prikkel-gevolg-verband, maar vaak niet zoals bedoeld. Een hond zal een dominantere (meer consistent voorspellende) prikkel kiezen om op te letten. Dit komt vaker voor, omdat wij in het trainingsproces veel mogelijk suggereren met lichaamstaal en beweging, wat mogelijk relevanter blijkt voor de hond in voorspellend vermogen dan onze verbalen signalen.

Kortom, kan het dus lijken alsof een hond een signaal begrijpt (omdat wij deze wel consistent zeggen wanneer de juiste reactie uitgelokt wordt), terwijl de hond mogelijk vooral reageert op je houding, de omgeving, je bewegingen, voorgaande gedragingen, of andere geroutineerde signalen.

Overschaduwing is te verhelpen door te zorgen dat de bedoelde prikkel (het bedoelde signaal) het meest voorspellend is (vooraf enige lichaamstaal, bewegingen, suggesties, of andere voorspellende context-signalen). Met andere woorden: zorg dat het bedoelde signaal eerst komt.

Deze associaties kunnen elkaar ook kruisen, waardoor kruis-effecten ontstaan. Zo kan een optelsom gemaakt worden van tegenstrijdige verwachtingen. ^{[10]Bron 10A Theory of Pavlovian Conditioning: Variations in the Effectiveness of Reinforcement and NonreinforcementRobert A. Rescorla, Allan R. Wagner1972Naar referentieblok}

Een toon die bijvoorbeeld betrouwbaar de afwezigheid, opheffing of annulering van een gevolg aankondigt, kan daardoor de reactie op een licht dat datzelfde gevolg juist aankondigt, gedeeltelijk of sterk dempen.

licht (prikkel) -> +0.8 (verwacht gevolg)
toon (prikkel) -> -0.6 (verwacht gevolg)

licht & toon (gelijktijdig) -> +0.2 (gevolg-verwachting)

Praktische voorbeelden hiervan zijn `good` (safety-cue), wat uitsluiting van een correctie (aversieve prikkel) kan aangeven, zowel als `nee`, wat de uitsluiting van een loning (appetetieve prikkel) kan aanduiden.

'good' -> geen correctie == opluchting/verlichting
'nee' -> geen loning == verlies/frustratie