Operante conditionering

Operante conditioneringP→K→UHondengedragOperante conditioneringGedrag wordt gevormd door de verwachte uitkomst van een keuze: prikkel → keuze → uitkomst.keuzeuitkomstbekrachtiging, ook wel "instrumentele conditionering" genoemd, verschilt van klassieke conditioneringP→GHondengedragKlassieke conditioneringEen prikkel krijgt betekenis door het gevolg dat deze voorspelt: prikkel → gevolg.prikkelgevolgassociatie in dat het vooral gaat over hoe een reactie van de hond diens omgeving kan beïnvloeden. ^{[1]Bron 1Handbook of Applied Dog Behavior and Training, Volume 1: Adaptation and LearningSteven R. Lindsay2000Naar referentieblok [2]Bron 2Canine Behavior: Insights and AnswersBonnie V. Beaver2008-11-11Naar referentieblok [3]Bron 3Basic Principles of Operant ConditioningEric S. Murphy, Gwen J. Lupfer2014-05-19DOI: 10.1002/9781118468135.ch8Naar referentieblok}

Dit beschrijft hoe de hond reageert op de omgeving om die te manipuleren. Ofwel, hoe de hond middels verschillende keuzes, specifieke uitkomsten kan creëren. Afhankelijk van hoe voordelig of nadelig dat effect voor de hond uitpakt, kan de hond toekomstige keuzes aldus aanpassen: meer keuzes maken die tot verwachte voordelen leiden en minder keuzes maken die tot verwachte nadelen leiden. Dit is natuurlijk mede-afhankelijk van wat de drijfveren van de hond zijn. ^{[4]Bron 4Reward and Punishment Act as Distinct Factors in Guiding BehaviorJan Kubanek, Lawrence H. Snyder, Richard A. Abrams2015-06-01DOI: 10.1016/j.cognition.2015.03.005Naar referentieblok}

Wanneer een keuze toegang geeft tot iets voordeligs, wordt die keuze waarschijnlijker. Wanneer een keuze leidt tot iets nadeligs, of wanneer een andere keuze duidelijk meer voordeel oplevert, wordt die keuze minder waarschijnlijk. ^{[5]Bron 5Handbook of Applied Dog Behavior and Training, Volume 1: Adaptation and LearningSteven R. Lindsay2000Naar referentieblok [6]Bron 6Canine Behavior: Insights and AnswersBonnie V. Beaver2008-11-11Naar referentieblok [7]Bron 7Basic Principles of Operant ConditioningEric S. Murphy, Gwen J. Lupfer2014-05-19DOI: 10.1002/9781118468135.ch8Naar referentieblok}

Dit kun je tevens herordenen op de volgende wijze:

Zo kun je zien dat bijvoorbeeld de verlichting van een discomfort gedrag waarschijnlijker kan maken, omdat het (gedragseconomisch) een "voordeel" oplevert.

Daarnaast is het een veelgemaakte vergissing om te denken dat enkel onze feedback fungeert als dit soort uitkomsten, of dat wij zelf kunnen beslissen tot welk kwadrant een uitkomst behoort. Dit is altijd subjectief, ofwel: het is afhankelijk van hoe de hond een uitkomst ervaart en hoe zij hierop reageren tot welk kwadrant het behoort. Daardoor is het dus tevens zo dat externe invloeden en uitkomsten vaak een grotere rol spelen (juist ook in samenspel met onze feedback) dan wij geneigd zijn te denken. ^{[8]Bron 8Reward and Punishment Act as Distinct Factors in Guiding BehaviorJan Kubanek, Lawrence H. Snyder, Richard A. Abrams2015-06-01DOI: 10.1016/j.cognition.2015.03.005Naar referentieblok}

Praktisch gezien is ons streven in het trainingsproces om een doelgedrag voor de hond voordelig te laten zijn, en een tegengedrag (tegenovergestelde van een doelgedrag) voor de hond nadelig te laten zijn. Dit is echter een versimpeling, want in de realiteit willen we de garantie voor succes vergroten door mede gebruik te maken van restrictie, en het doelgedrag te passen op het huidige niveau van onze, zowel als de hond's, kunde.

Een gezond trainingsproces draait om relatie-ontwikkeling. Daarom wordt een trainingsproces vaak ingericht rondom belonings-gericht werk (R+). Hierdoor blijft het interessant en krijgt de hond er zingeving uit. Dit sluit de andere kwadranten verder niet uit, maar zorgt dat training leunt op appetetieve associaties: genot, niet discomfort. Zie het zo: tegenslagen zijn niet erg, zolang er genoeg reden is om optimistisch te blijven over de kans op slagen, en de uitkomst van slagen hoger weegt dan enige tegenslag op weg om die te kunnen verkrijgen. Het moet, simpel uitgedrukt, de moeite waard blijven om door te gaan. Als algemene regel zal een activiteit die namelijk weinig oplevert over tijd worden opgegeven, wat het overgrote deel van ons trainingsproces geen goed doet. Aldus refereren we hier naar de pilaar 'Motivatie' in het trainingsmodel. ^{[9]Bron 9Does Training Method Matter? Evidence for the Negative Impact of Aversive-Based Methods on Companion Dog WelfareAna Catarina Vieira de Castro, I. Anna S. Olsson2020-12-16DOI: 10.1371/journal.pone.0225023Naar referentieblok [10]Bron 10Dogs Are More Pessimistic if Their Owners Use Two or More Aversive Training MethodsRachel A. Casey et al.2021DOI: 10.1038/s41598-021-97743-0Naar referentieblok}

Daartegenover is een geschikte hoeveelheid aan tegenslag (waarbij het de moeite waard blijft) soms ook versterkend voor de hond's motivatie. Bij tegenkomst van obstakels (behorend tot -P) kan het frustratie opwekken. Hoewel we in alledaagse situatie's typisch frustratie willen voorkomen, kan tijdens een activiteit waar wij zo veel mogelijk motivatie willen vormen een bepaalde mate van frustratie de toewijding aan een activiteit verhogen. We maken de activiteit (toegang tot loning, +R) daarmee net iets schaarser, net iets meer moeite vereisen, wat in de juiste verhouding de uiteindelijke loning meer waarde doet geven.^{[11]Bron 11Frustration Theory: An Analysis of Dispositional Learning and MemoryAbram Amsel1992Naar referentieblok[12]Bron 12Differences in Facial Expressions During Positive Anticipation and Frustration in Dogs Awaiting a RewardAnnika Bremhorst, Nicole A. Sutter, Hanno Würbel, Daniel S. Mills, Stefanie Riemer2019-12-17DOI: 10.1038/s41598-019-55714-6Naar referentieblok[13]Bron 13Behavioural and Physiological Correlates of the Canine Frustration QuestionnaireKevin J. McPeake, Helen Zulch, Lisa M. Collins, Daniel S. Mills2021DOI: 10.3390/ani11123346Naar referentieblok}

Aanvullend daarop kunnen tegenslagen in de vorm van aversieve stimulatie (-R) tevens bijdragen aan een bevorderde omgang met stressvolle prikkelingen. Het belangrijkste daarbij is dat activatie en deactivatie voorspelbaar zijn: de hond kan voorspellen wanneer het te verwachten is, en hoe de hond de tegenslag overkomen kan door die met handelingen kan uitschakelen. ^{[14]Bron 14Seeding Stress Resilience Through InoculationArchana Ashokan, Meenalochani Sivasubramanian, Rupshi Mitra2016-01-05DOI: 10.1155/2016/4928081Naar referentieblok [15]Bron 15Self-Control and Predictability: Their Effects on Reactions to Aversive StimulationErvin Staub, Bernard Tursky, Gary E. Schwartz1971DOI: 10.1037/h0030851Naar referentieblok [16]Bron 16Stressor Controllability and Stress-Induced AnalgesiaSteven F. Maier1986DOI: 10.1111/j.1749-6632.1986.tb14618.xNaar referentieblok [17]Bron 17The Influence of Predictability and Controllability on Stress Responses to the Aversive Component of a Virtual FenceTellisa Kearton, Danila Marini, Frances Cowley, Sue Belson, Hamideh Keshavarzi, Bonnie Mayes, Caroline Lee2020-11-30DOI: 10.3389/fvets.2020.580523Naar referentieblok}